CZY NAPRAWDĘ MOŻEMY TO OCENIĆ W WIEKU 8, 10 CZY 12 LAT?

AKADEMIA ŚWIADOMEGO RODZICA PSPŻ | TEMAT 2

Drodzy Rodzice!

Na halach sportowych bardzo często słyszymy podobne stwierdzenia:

„Inne dzieci już świetnie zagrywają, a moje nadal ma problem”.

„Ona chyba nie ma talentu do siatkówki”.

„On jest słabszy od kolegów z drużyny”.

„Może nie ma sensu dalej trenować?”.

„Tamto dziecko wygrywa wszystkie turnieje, a moje ciągle przegrywa”.

Za każdym z tych zdań kryje się coś zrozumiałego – troska rodzica o rozwój własnego dziecka. Ale jest też pewien problem. Bardzo często próbujemy ocenić przyszłość sportową dziecka na podstawie tego, co potrafi dzisiaj.

A nauka pokazuje, że możemy się w ten sposób bardzo pomylić.

CO MÓWIĄ BADANIA NAUKOWE?

W 2024 roku w prestiżowym czasopiśmie Sports Medicine opublikowano metaanalizę obejmującą 13 392 sportowców z różnych dyscyplin olimpijskich. Naukowcy sprawdzili, w jakim stopniu osiągnięcia w wieku juniorskim pozwalają przewidzieć wyniki w dorosłości. Wynik?Osiągnięcia juniorskie wyjaśniały średnio zaledwie około 2,2% zróżnicowania późniejszych wyników sportowych w badanych grupach. To nie znaczy, że jedynie 2,2% młodych zawodników ma szansę na sukces. Oznacza, że związek pomiędzy wynikami juniorskim i seniorskimi był bardzo słaby. Im młodsza była analizowana kategoria wiekowa, tym słabsza okazywała się możliwość przewidywania przyszłych osiągnięć.

Co to oznacza dla nas – rodziców i trenerów?

Że dziewięciolatek, który dzisiaj przegrywa większość meczów, nie musi być słabszym zawodnikiem za kilka lat. I odwrotnie. Dziecko, które dzisiaj zdobywa wszystkie medale, wcale nie ma zagwarantowanej przyszłej kariery sportowej.

1. DZIECI ROZWIJAJĄ SIĘ W RÓŻNYM TEMPIE

Wyobraźmy sobie dwójkę dzieci trenujących siatkówkę. Pierwsze dziecko ma 10 lat. Jest wysokie, silne, szybko biega i bez większego problemu wykonuje zagrywkę. Drugie również ma 10 lat. Jest drobniejsze, ma trudności z przebiciem piłki przez siatkę, wolniej reaguje i potrzebuje więcej powtórzeń. Patrząc wyłącznie na dzisiejsze wyniki, można szybko dojść do wniosku, że pierwsze dziecko ma większy talent. Ale czy rzeczywiście? Niekoniecznie.

Na aktualne możliwości wpływają między innymi wiek, tempo dojrzewania, dotychczasowa aktywność ruchowa, doświadczenie, warunki treningowe i indywidualne predyspozycje. Za dwa lub trzy lata proporcje mogą się zmienić. Dziecko, które wcześniej miało trudności, może zrobić ogromny postęp. A to, które na początku dominowało dzięki przewadze fizycznej, może potrzebować więcej czasu na rozwój techniki. Obecna przewaga nie jest gwarancją przyszłego sukcesu. Obecne trudności nie są wyrokiem.

2. NAWET MIESIĄC URODZENIA MOŻE MIEĆ ZNACZENIE!

To niezwykle interesujące zjawisko, które naukowcy nazywają efektem wieku względnego. Wyobraźmy sobie dwoje dzieci z rocznika 2017. Jedno urodziło się w styczniu, drugie w grudniu. Startują w tej samej kategorii sportowej, chociaż dzieli je niemal rok życia! W dzieciństwie taka różnica może mieć znaczenie dla rozwoju motorycznego i sprawności. Co ciekawe, polscy naukowcy Krystian Rubajczyk i Andrzej Rokita przeanalizowali dane 4969 młodych siatkarek i siatkarzy uczestniczących w Turnieju Nadziei Olimpijskich. Wśród zawodników zakwalifikowanych do krajowego programu szkolenia wyraźnie częściej występowały osoby urodzone na początku roku niż pod jego koniec. Badanie nie dowodzi, że miesiąc urodzenia decyduje o talencie. Pokazuje jednak, jak bardzo sposób organizacji kategorii wiekowych i selekcji może wpływać na to, kto zostaje zauważony. Dlatego warto pamiętać: Nie zawsze dziecko, które dzisiaj jest lepsze fizycznie, ma większy długoterminowy potencjał.

3. MEDAL W WIEKU 9 LAT NIE JEST PRZEPUSTKĄ DO KADRY NARODOWEJ

W naszym klubie dzieci uczestniczą w treningach, turniejach i rozgrywkach, takich jak Żyrardowska Liga Singli. Cieszymy się z każdego zwycięstwa! Gratulujemy medalistom, doceniamy zaangażowanie i wspólnie przeżywamy sportowe emocje. Ale chcemy przekazać rodzicom bardzo ważną rzecz: Wynik jednego turnieju nie definiuje wartości dziecka ani jego sportowej przyszłości. Dziecko, które zajmuje pierwsze miejsce, zasługuje na ogromne gratulacje. Ale dziecko, które zajmuje ostatnie miejsce i mimo kolejnych porażek wraca na trening, również zasługuje na uznanie. Dlaczego? Bo oboje mogą się czegoś ważnego nauczyć. Jedno uczy się radzenia sobie z sukcesem i oczekiwaniami. Drugie może uczyć się cierpliwości, podejmowania kolejnych prób i pokonywania trudności. Oczywiście pod warunkiem, że dorośli odpowiednio je wspierają.

4. TALENT TO NIE TYLKO WZROST, SIŁA I SZYBKOŚĆ

W siatkówce warunki fizyczne mają znaczenie. Nie ma sensu temu zaprzeczać. Ale siatkówka to również:

Technika i kontrola piłki.

Podejmowanie decyzji na boisku.

Przewidywanie zachowania przeciwnika.

Współpraca z partnerem i drużyną.

Koncentracja i reagowanie na zmieniającą się sytuację.

Motywacja, zaangażowanie i gotowość do uczenia się.

Dziecko, które dzisiaj jest niższe od rówieśników, może rozwijać inne wartościowe umiejętności. Zawodnik mający trudności z zagrywką może dobrze czytać grę. Ktoś, kto wolniej opanowuje technikę odbić, może wykazywać dużą systematyczność i robić postępy w dłuższym okresie. Dlatego dobry trener powinien dostrzegać nie tylko to, co dziecko potrafi dzisiaj, ale również jak się uczy, jak reaguje na wskazówki i jakie robi postępy.

5. CZY DZIECKO MUSI BYĆ NAJLEPSZE, ŻEBY WARTO BYŁO TRENOWAĆ?

Zdecydowanie nie! Nie każde dziecko zostanie zawodowym sportowcem. Nie każde zagra w reprezentacji Polski. Nie każde będzie zdobywać medale. I nie powinno to być warunkiem uczestnictwa w sporcie. Bo sport może dać dziecku znacznie więcej niż same osiągnięcia. Może pomóc budować pewność siebie, rozwijać sprawność fizyczną, nawiązywać przyjaźnie, uczyć współpracy i radzenia sobie z emocjami. Czasami największym sukcesem dziecka nie jest zwycięstwo w turnieju. Jest nim moment, w którym po wielu nieudanych próbach wreszcie wykona pierwszą poprawną zagrywkę. Albo kiedy po raz pierwszy odważy się wejść na boisko bez strachu. Albo kiedy po przegranym meczu zamiast płaczu pojawią się słowa: „Trudno. Następnym razem spróbuję jeszcze raz!”.

6. RODZICU, UWAŻAJ NA SŁOWA, KTÓRE MOGĄ PODCINAĆ SKRZYDŁA

Wyobraźmy sobie dziecko, które wraca z treningu i mówi: „Mamo, ja chyba nie mam talentu. Inni są lepsi”.

Co możemy odpowiedzieć?

„No widzisz, może siatkówka nie jest dla ciebie”.

„Twój kolega jakoś potrafi, a ty ciągle masz problem”.

„Gdybyś miał talent, już dawno byś to umiał”.

A można inaczej:

„Widzę, że jest ci trudno. Co sprawia ci największy problem?”.

„Pamiętasz, jak miesiąc temu w ogóle nie potrafiłeś wykonać zagrywki? Zobacz, ile już się nauczyłeś”.

„Nie musisz być najlepszy w drużynie, żeby robić postępy”.

„Porozmawiajmy z trenerem, nad czym warto teraz popracować”.

„Co najbardziej lubisz w swoich treningach?”.

To nie znaczy, że mamy bez końca powtarzać dziecku, że jest wyjątkowym talentem i na pewno zostanie mistrzem. Nie musimy obiecywać rzeczy, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Warto mówić prawdę, doceniać rzeczywiste postępy i pomagać dziecku odnajdywać kolejne cele.

7. A JAKA JEST W TYM ROLA TRENERA?

Ogromna! My, trenerzy, również musimy uważać, aby nie oceniać dzieci wyłącznie na podstawie ich aktualnych umiejętności. Zawodnik, który dzisiaj ma problemy z odbiciem piłki, nie powinien automatycznie otrzymywać etykiety „słabego”. Dziecko, które wolniej się rozwija, nadal potrzebuje wskazówek, odpowiednich ćwiczeń i możliwości zdobywania doświadczenia. Naszym zadaniem jest organizowanie treningów tak, aby dzieci o różnych możliwościach miały warunki do nauki. Nie oznacza to, że każdy będzie trenował identycznie lub zawsze rozegra tyle samo minut na zawodach. Oznacza natomiast, że sportowy rozwój powinien być procesem, a nie jednorazowym egzaminem z talentu.

8. NIE ODBIERAJMY DZIECIOM MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ZBYT WCZEŚNIE

Drodzy Rodzice! Jeżeli Wasze dziecko ma 7, 9, 11 czy 13 lat i nie wyróżnia się na tle innych zawodników, nie oznacza to, że nie ma predyspozycji do sportu. Jeżeli przegrywa turnieje, nie znaczy to, że zawsze będzie przegrywać. Jeżeli potrzebuje więcej czasu na opanowanie techniki, nie oznacza to, że nigdy jej nie opanuje. Rozwój dzieci nie przebiega według jednego harmonogramu.

Dlatego zamiast pytać:

„Dlaczego moje dziecko nie jest tak dobre jak inne?”.

Spróbujmy zapytać:

„Czego moje dziecko nauczyło się w ostatnich miesiącach?”.

„Czy robi postępy we własnym tempie?”.

„Czy czuje się dobrze na treningach?”.

„Czy ma możliwość rozwijania swoich mocnych stron?”.

„Jak możemy wspólnie pomóc mu pokonać obecne trudności?”.

I jeszcze jedno. Nie chodzi o to, żeby za wszelką cenę zatrzymywać dziecko w konkretnej dyscyplinie. Czasami zmiana sportu jest rozsądną decyzją. Chodzi o to, żeby nie podejmować tej decyzji wyłącznie dlatego, że w danym momencie ktoś inny jest lepszy.

NA ZAKOŃCZENIE – CO CHCIELIBYŚMY PRZEKAZAĆ KAŻDEMU RODZICOWI?

Nie odbierajmy dzieciom wiary w ich możliwości tylko dlatego, że nie są najlepsze dzisiaj. Nie porównujmy ich rozwoju wyłącznie z osiągnięciami innych. Nie traktujmy medalu jako jedynego dowodu talentu. Dajmy im możliwość uczenia się, eksperymentowania, popełniania błędów i odkrywania własnych mocnych stron. Być może nie wychowamy przyszłego reprezentanta Polski. Ale możemy pomóc wychować człowieka, który nie boi się podejmować wyzwań, potrafi współpracować i rozumie wartość własnej pracy. A jeśli kiedyś okaże się, że jedno z tych dzieci osiągnie wielki sportowy sukces? Tym lepiej! Bo talentu nie powinniśmy traktować jak etykiety przyklejanej dziecku na początku jego sportowej drogi. Nie oceniajmy całej sportowej przyszłości dziecka na podstawie kilku pierwszych rozdziałów jego historii.

Z wyrazami sportowego pozdrowienia,

KS Projekt Siatkówka Plażowa Żyrardów

Wychowujemy przez sport. Dajemy przestrzeń do rozwoju.

#AkademiaŚwiadomegoRodzica#PSPŻ#ProjektSiatkówkaPlażowaŻyrardów#Żyrardów#Minisiatkówka

Autor: Marcin Kołodziejski

KS Projekt Siatkówka Plażowa Żyrardów

Akademia Świadomego Rodzica PSPŻ

INFORMACJA O PRAWACH AUTORSKICH

Niniejszy materiał stanowi autorskie opracowanie przygotowane na potrzeby działalności edukacyjnej KS Projekt Siatkówka Plażowa Żyrardów.

Kopiowanie, przerabianie oraz ponowne publikowanie całości lub istotnych fragmentów opracowania wymaga uprzedniej zgody uprawnionego, z wyjątkiem przypadków dozwolonych przez obowiązujące przepisy prawa.

Zachęcamy do udostępniania linku do oryginalnej publikacji z zachowaniem informacji o autorze i źródle.

Nie wyrażamy zgody na przywłaszczanie autorstwa, publikowanie naszych opracowań jako własnych ani usuwanie oznaczeń identyfikujących autora.

Szanujmy pracę intelektualną, wiedzę i czas poświęcony na przygotowanie wartościowych materiałów.